Zmajevac

Zmajevac leży na zboczach Banskiego Brda w Baranji, a jego najbardziej charakterystycznym krajobrazem nie jest rynek, lecz sieć surduków — głęboko wciętych dróg, przy których ciągną się gatory, tradycyjne piwnice winne wykute w lessie. Przez cały rok utrzymuje się w nich około 12–15°C, więc architektura wsi bezpośrednio opowiada o przechowywaniu i produkcji wina. Trzy ciągi winne oferują różne widoki: Ružina ulica skupia kilku małych winiarzy, Katolički surduk łączy piwnice z restauracją i winiarnią Josić, a Reformatski lub Đački surduk zaczyna się przy kościele kalwińskim. Graševina jest najpopularniejszą odmianą, choć niektórzy zmajevaccy winiarze uprawiają także rzadziej spotykaną plavą kadarkę. Najlepsze zwiedzanie nie polega więc na przejeździe przez wieś, lecz na spacerze od kościoła uliczkami piwnic, z degustacjami umówionymi wcześniej. Maraton Wina 25 i 26 września 2026 roku zamieni te same surduki w scenę degustacji, muzyki i konkursowego zwiedzania piwnic. W Zmajevacu znajduje się ambulatorium i apteka z ograniczonymi dniami pracy, natomiast szersze usługi są dostępne w Kneževich Vinogradach i Beli Manastirze. Osijek leży około 36 kilometrów na południe, a do poznawania winiarskich wsi Baranji samochód lub rower są praktyczniejsze niż rzadkie lokalne połączenia.

Zmajevac to winiarska wieś Banskiego Brda, której układ przestrzenny wyznaczają trzy surduki z rzędami piwnic wykutych w lessie. Gatory nie są dekoracyjną scenografią: stała temperatura około 12–15°C umożliwiała przetwarzanie winogron i przechowywanie wina. Przy Ružinej ulici działają winiarze Čočić, Guštin, Majorić i Varga, Katolički surduk skupia Čokot čardę, Josića i inne piwnice, a Reformatski surduk zaczyna się przy kościele kalwińskim. To połączenie węgierskiego dziedzictwa, obiektów sakralnych i żywego winiarstwa odróżnia Zmajevac od innych wsi Baranji.