Gmina Hrašćina

Hrašćina to niewielka miejscowość Zagorja przy drodze Budinščina–Breznički Hum, położona na wysokości 235 metrów nad poziomem morza, niedaleko rzeki Krapiny. Nazwa miejscowości znacznie przewyższyła jej wielkość dzięki żelaznemu meteorytowi, który 26 maja 1751 roku z potężnym hukiem spadł w pobliskim Domovcu. Większy odnaleziony fragment ważył około 39 kilogramów i jest dziś przechowywany w Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu, natomiast Muzeum Historii Naturalnej w Zagrzebiu posiada mały wycięty fragment i odlew. W miejscu upadku, w przysiółku Kiternaši, urządzono miejsce pamięci z obeliskiem, repliką meteorytu w naturalnej wielkości oraz tablicą w językach chorwackim, angielskim i esperanto. Drugim rozpoznawalnym elementem Hrašćiny jest kościół parafialny św. Mikołaja, którego gotyckie prezbiterium łączy się z przebudowaną w stylu barokowym nawą z iluzjonistycznymi malowidłami z XVIII wieku. Stacja kolejowa Hrašćina-Trgovišće umożliwia przyjazd linią Zagrzeb–Varaždin i stanowi praktyczny punkt wyjścia do zwiedzania miejsca związanego z meteorytem. Hrašćina najlepiej nadaje się więc na jednodniową wizytę łączącą astronomiczną historię, sakralne dziedzictwo Zagorja i krótki spacer po pagórkowatym krajobrazie.

Tożsamość Hrašćiny opiera się na rzadkim połączeniu zagórskiej wsi z historią meteorytyki. Upadek z 1751 roku udokumentowano zeznaniami świadków w dokumencie Kukuljevicia, dzięki czemu ciało niebieskie stało się ważnym wczesnym dowodem, że masy żelaza rzeczywiście mogą przybywać z kosmosu. Na jego wypolerowanej powierzchni badano później charakterystyczne struktury Widmanstättena, dlatego okaz występuje także pod nazwą „żelazo z Zagrzebia”. Ziemskim dopełnieniem tej historii jest kościół św. Mikołaja, zbarokizowany w 1675 i 1761 roku, z późnobarokowymi ołtarzami i amboną. Hrašćina nie jest więc klasycznym celem muzealnym: jej najważniejszą historię odczytuje się między kościołem, miejscem upadku w Domovcu a oryginalnym meteorytem przechowywanym w Wiedniu.