Gmina Budinščina

Budinščina jest siedzibą gminy w najbardziej na północny wschód wysuniętej części żupanii krapińsko-zagorskiej, przy granicy z żupanią varażdińską. Masyw Ivanščicy zajmuje większą część obszaru gminy, a niższe tereny otwierają się ku dolinom Topličicy i Krapinčicy. Położenie to łączy zagórskie wzgórza z trasą komunikacyjną między Zabokiem, Zlatar Bistricą, Nowym Marofem i Varaždinem. Najcenniejsze ślady historii nie koncentrują się wyłącznie w centrum Budinščicy: w Zajezdzie stoją kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i pałac Patačić z 1740 roku, a dwa kilometry na północny zachód od Zajezdy, na odnodze Ivanščicy, znajdują się ruiny Milengradu. Twierdza była siedzibą majątku wspomnianego w 1309 roku, a już w 1683 roku odnotowano ją jako opuszczoną. W samej Budinščicy zachował się dwór Zakmardy, natomiast szkoła w Zajezdzie kontynuuje tradycję działalności od 1842 roku. Miejscowość ma również praktyczną zaletę dla wycieczek bez samochodu: stacja Budinščina leży na linii kolejowej Zabok–Varaždin, a przez gminę przebiega droga krajowa D24. Budinščina najlepiej sprawdza się więc jako punkt wyjścia do zwiedzania zróżnicowanego krajobrazu kulturowego między miejscowościami, ruinami szlacheckimi i zboczami Ivanščicy.

Budinščina należy do peryferyjnej części Hrvatskiego Zagorja, gdzie pogórze wznosi się ku Ivanščicy, a granica gminy styka się z żupanią varażdińską. Miejscowość jest największa i stanowi centrum administracyjne gminy, lecz jej historyczna tożsamość odczytuje się poprzez kilka okolicznych wsi. Zajezda zachowała barokowy pałac Patačić z 1740 roku i kościół parafialny wzmiankowany w 1334 roku, Gotalovec kościół św. Piotra z 1639 roku, a Budinščina dwór Zakmardy. Znaleziska archeologiczne z terenu gminy sięgają epoki brązu i są przechowywane w Muzeum Archeologicznym w Zagrzebiu. Najbardziej malowniczym zabytkiem krajobrazu jest jednak Milengrad, twierdza na stromej skale Ivanščicy, której dobrze zachowana półkolista wieża artyleryjska strzeże dawnego wschodniego podejścia.