Plaški

Plaški leži u Plaškom polju, na 385 metara nadmorske visine, u prijelaznom području između Like, Korduna i Gorskoga kotara. Od Ogulina je udaljen oko 25 kilometara, a položaj uz željezničku prugu Zagreb–Split čini ga dostupnim i putnicima koji ne dolaze automobilom. Identitet mjesta određuju dvije istaknute sakralne građevine: katolička župna crkva sv. Ane iz 1807. te pravoslavna eparhijska crkva, temeljito preoblikovana početkom 20. stoljeća. Plaški je od 18. stoljeća bio važno sjedište Gornjokarlovačke eparhije, što objašnjava neuobičajeno monumentalan pravoslavni kompleks u malome naselju. Iznad okolnog polja, na lokalitetu Gradine, nalaze se ruševine srednjovjekovnoga grada Plasi. Prirodni kontrapunkt toj povijesnoj baštini pruža Sinjac u obližnjem naselju Jezero, duboki krški izvor istražen do približno 205 metara. Put kroz Plaški zato povezuje mirno polje, sakralnu arhitekturu i krške vode Male Kapele, bez potrebe za dugim gradskim obilaskom.

Plaški nije oblikovan oko guste povijesne jezgre, nego se razvija unutar prostranoga polja kojim protječu vode plaščanskoga krša. Naselje je upravno središte istoimene općine, a njegov položaj između Ogulina i Male Kapele stoljećima ga je vezivao uz krajiške putove. Središtem se izdvajaju crkva sv. Ane i nekadašnji eparhijski kompleks Vavedenja Presvete Bogorodice, čija je historicistička obnova provedena prema zamislima arhitekta Janka Holjca. Pravoslavna je crkva početkom 20. stoljeća dobila elemente ruskoga stila, rijetke u hrvatskoj sakralnoj arhitekturi. Plaški je i rodno mjesto književnika Ulderika Donadinija, dok naziv srednjovjekovnoga Plasija ostaje sačuvan u ruševinama na Gradini.